Plan van aanpak kwaliteitsverbetering zandwallengebied Ouddorp
In opdracht van gemeente Goeree-Overflakkee heeft Bureau Schildwacht in 2018 een Plan van Aanpak geschreven voor het zandwallengebied in Ouddorp. Het doel van het Plan van Aanpak was om om het zandwallengebied een kwaliteitsimpuls te geven. Deze landschappelijke kwaliteitsverbetering is hard nodig want dit cultuurhistorische landschap staat erg onder druk. De openheid van het gebied gaat verloren door recreatiedruk en verdichting van de bebouwingslinten. Het onderhoud aan de zandwallen gaat zienderogen achteruit, mede door het wegvallen van beheersubsidies.
Verschil zandwal en schurveling
De schurveling is aangelegd in de Middeleeuwen en lag rond de zogenoemde haaygemeten. De haaygemeten was een stuk land van ongeveer 4-5 hectare en in gebruik van een boer. Rond de haaygemeten lag een dijkje van een meter hoog met aan weerzijde een greppel. Op het dijkje stonden doornstruiken om het vee op de Haaygemeten te houden en het wild buiten. Dit was de zogenoemde schurveling.
Omdat Ouddorp op een zandplaat is gelegen, was de grond niet echt vruchtbaar en zat het grondwater erg diep. Om betere omstandigheden te creëren voor de landbouw, gingen de boeren de grond afgraven. Ze schoven de goede teeltaarde opzij en legde het voedselarme zand aan de zijkanten van het perceel. Omdat er zo enorm veel zand vrij kwam van het uitmijnen konden de zandwallen tot 5 meter hoog worden en moesten er ook halverwege de haaygemeten zandwallen worden opgeworpen. Het uitmijnen is doorgegaan tot net na de Tweede Wereldoorlog. Vervolgens zijn na de Watersnoodramp van 1953 veel zandwallen afgegraven en gebruikt om de dijken te herstellen.
Cultuurhistorie onder druk
Het zandwallengebied, ook wel schurvelingengebied, is een cultuurhistorisch waardevol landschap. Dit Cultuurhistorisch landschap is een zeer kleinschalig gebied. De percelen zijn relatief klein en omzoomd door zandwallen en schurvelingen. Van het cultuurhistorische landschap is door de recreatiedruk en verdichting van de bebouwingslinten steeds minder te zien. Ook verrommeld het gebied steeds meer. Daarnaast is de toename van de voedingsrijkdom van de bodem een groot probleem. Dit alles zorgt ervoor dat veel zandwallen en schurvelingen verdwijnen
Ecologische waarden zandwallengebied
Het zandwallengebied is vanuit ecologisch oogpunt erg waardevol. Op de grazige zandwallen groeien diverse plantensoorten die van schrale bodem houden. Muizenoor, Zandblauwtje en Schapenzuring kleuren de zandwallen geel, blauw en rood. Diverse korstmossen groeien op de zonnige zijde van de zandwal. Aan de schaduwzijde staan Eikvarens te groeien. De Veldkrekel is een zeldzame krekelsoort die in het kustgebied alleen nog in het zandwallengebied voorkomt. In het zandwallengebied liggen tientallen eeuwen oude poelen, wat van grote waarde is voor amfibieën. Maar ook maken diverse soorten libellen gebruik van de poelen om zich voort te planten.
Aanbevelingen
In het Plan van Aanpak is omschreven dat er een financiële impuls moet komen om landschapselementen in Ouddorp op te knappen. Tevens moet er worden onderzocht welke mogelijkheden er zijn om een financiële basis te creëren om eigenaren van zandwallen te ondersteunen met het reguliere onderhoud. Er dient met regelmaat overleg plaats te vinden met belanghebbende organisaties uit het gebied zoals gemeente, waterschap, natuurorganisaties, agrarische sector en bewoners. De belangrijkste peiler is dat er een gebiedscoördinator wordt aangesteld.
Aandacht is er ook geweest vanuit de pers. Zie hier een interview met RTV Rijnmond.